Het tempo van de energie- en klimaattransitie wordt (mede) bepaald door de beschikbare arbeidskrachten. Jonge professionals zijn hierin essentieel omdat zij makkelijker van baan wisselen en minder plaatsgebonden zijn dan mensen die al verder in hun carrière zitten. Mede hiervoor zijn regelingen voor Leven Lang Ontwikkelen (LLO) in het leven geroepen om een arbeidspotentieel te creëren dat mobiel is, ingezet kan worden op maatschappelijke thema’s zoals de energietransitie. Bedrijven kunnen samen hun medewerkers hun leerbehoeften bepalen en samen met onderwijsinstellingen invulling hieraan geven. De overheid helpt daarbij met een overzicht van opleidingen en financiële regelingen.
Als Klimaat en Energiekoepel zijn we uitgenodigd om input te leveren op het Leven Lang Ontwikkelen (LLO)-beleid van het Ministerie van OCW gericht op de energietransitie. De mensen die in de klimaat- en energiesectoren actief zijn zullen tijdens hun loopbaan meermaals te maken krijgen met een of meer van de volgende uitdagingen voor upskilling, reskilling en deskilling om de aansluiting op de arbeidsmarkt te bevorderen. Er is onder de KEK achterban en een aantal jongerenorganisaties gepeild hoe zij hiermee omgaan, hier willen we laten zien hoe jong werkenden zich ontwikkelen en wat de knelpunten hierbij zijn. We hebben onder de jonge professionals tot 35 jaar geïnventariseerd welke Leer- en Ontwikkelbehoeften er liggen. Deze enquête is ingevuld door jonge professionals die aansloten zijn bij KEK en Talent voor Transitie en de interne jongerenorganisaties van van NS, Alliander, Stedin en Enexis.
Met deze enquête is onder andere in kaart gebracht: Hoe en wat leren jonge professionals in de klimaat- en energiesectoren het liefst en welke ondersteuning er gewenst is. Wat andere organisaties kunnen leren van jouw organisatie en welke vaardigheden jonge professionals zien als essentieel.
Een greep uit de resultaten:
- Niet iedereen is bekend met de ontwikkelmogelijkheden bij zijn of haar organisatie
- Men leert het liefst bij over leiderschaps-, persoonlijke en technische vaardigheden
- Tijdsdruk en het niet kunnen formuleren of afbakenen van de leerbehoefte zijn belangrijke knelpunten
- Er kan veel geleerd worden van elkaars organisaties, denk aan: over hoe een overheid werkt, wat er gedeeld wordt naar buiten en hoe het is om de grootste partij in de markt te zijn
- De jonge professional leert graag bij van een expert zoals bijvoorbeeld KEK al initieert met haar activiteiten maar ook via formele opleidingen en cursussen.
In april 2025 gaven we een presentatie aan het ministerie van OCW over de enquête en de conclusies.
- Er is een sterke behoefte aan persoonlijke én professionele ontwikkeling
- Erkende opleidingen zijn aantrekkelijk, ook binnen hogescholen en universiteiten.
- Leren van experts uit het werkveld wordt als zeer waardevol ervaren.
- Voor kortdurende opleidingen (1 tot 5 dagen) is vaak persoonlijk ontwikkelbudget beschikbaar.
Aanbevelingen
- Verduidelijk de positionering van het aanbod voor volwassenen; Het aanbod van hogescholen voor jongvolwassen werkenden is momenteel onvoldoende herkenbaar en eenduidig gepositioneerd. Dit komt mede door het gebruik van uiteenlopende benamingen, vaak zonder expliciete verwijzing naar de hogeschool. Daardoor is het voor de doelgroep onduidelijk wat de waarde van het aanbod is. Wat houdt erkenning door een hogeschool precies in? En wat betekent een ‘leeruitkomst’? Is dat een diploma, een skill, een microcredential, of iets anders? Deze begrippen zijn voor veel mensen nieuw en missen nog een duidelijke betekenis of waarde.
- Zorg voor implementatie en verspreiding van nieuw aanbod; Besteed expliciet aandacht aan hoe nieuw ontwikkelde opleidingen daadwerkelijk worden geïmplementeerd en gedeeld. Dit vereist procescapaciteit, afstemming tussen partners en een duidelijke strategie voor verspreiding. Nu blijft nieuw aanbod te vaak op de plank liggen, terwijl de maatschappelijke en arbeidsmarktbehoefte groot is. Dit is extra belangrijk gezien alle LLO-Katalysatoraanvragen die zich richten op nieuw opleidingsaanbod.
- Versterk de samenwerking tussen hogescholen en bedrijfstakscholen; Door de toenemende rol van LLO is de grens tussen OCW-erkende en branche-erkende opleidingen diffuser geworden. Een nauwere samenwerking tussen hogescholen en bedrijfstakscholen is noodzakelijk om onnodige concurrentie of een scheiding tussen theorie en vaardigheden te voorkomen. Kijk hierbij naar succesvolle voorbeelden uit het mbo, waar dergelijke samenwerkingen al goed functioneren. Erken bovendien de waarde van non-formeel hbo-aanbod, bijvoorbeeld via branche-erkenningen.
- Behandel LLO als een leerbare vaardigheid; Leven lang ontwikkelen vraagt om meer dan alleen aanbod; het vereist ook dat mensen leren hoe ze zelf regie nemen over hun leerproces. Zonder die vaardigheid blijft LLO onvoldoende effectief. Maak LLO daarom een expliciet onderdeel van het curriculum in de laatste twee studiejaren, zodat studenten leren hoe ze eigen leervragen formuleren en zelfstandig hun ontwikkeling vormgeven – ook ná het behalen van hun diploma.